ارتباط با همسر
1- همسرمان را همان گونه که هست بپذيريم؛ از ملامت و سرزنش دوري کنيم و نخواهيم که او را تغيير دهيم.

2- از انتقاد همسرمان بپرهيزيم و براي چيزهاي کوچک هم قدرداني کنيم.

3- صادقانه و سنجيده رفتار کنيم وقتي در مسأله‌اي حق با همسرمان است قبول کنيم حتي اگر متضرر شويم.

4- اين حق مسلم ماست که گاهي اشتباه کنيم و از اشتباهات خود درس بگيريم. پس اين حق را به طرف مقابل خود نيز بدهيم که گاهي اشتباه کند. اشتباهات او را بزرگ و غيرقابل بخشش نشماريم.

5- از اهداف و آرزوهاي طرف مقابل خود حمايت کنيم حتي اگر مخالف او هستيم.

6- به صحبت‌هاي هم خوب گوش دهيم، خوب گوش کردن و فرصت ارايه نظر بدون تخريب شخصيت از مهارت‌هاي ارزشمند است. زماني که همسرمان صحبت مي‌کند سعي کنيم فقط گوش دهيم، با خوب گوش کردن، خوب درک مي‎کنيم و پاسخ منطقي خواهيم داد. از مشاجره دوسويه بدون گوش دادن فعال، چيزي جز بحث غير منطقي و بي نتيجه نتيجه‌اي حاصل نخواهد شد.

7- همديگر را ببخشيم، اگرگاهي اوقات خواسته يا ناخواسته موجب رنجش خاطر هم شديم. گذشت و بخشش راهي است براي التيام اين رنجش خاطر.

8- عذرخواهي را فراموش نکنيم، هرگاه احساس کرديم وظيفه اي را به خوبي انجام نداده‌ايم خيلي راحت معذرت بخواهيم و مطمئن باشيم که اين چيزي از ما کم نمي‌کند بلکه به شأن ما اضافه مي‎شود. علاوه براين باعث همدلي مي‌شود.

9- به هم احترام بگذاريم.

10- به وابستگان و خانواده طرفين احترام بگذاريم.

11- به هم اعتماد داشته باشيم.

12- براي همديگر وقت بگذاريم. يکي از مهم‌ترين راه‌هاي ايجاد عشق و محبت عميق بين زن و شوهر وقت گذاردن براي يکديگر است. در تقويم، يک روز در ماه و يا چند ساعت در هفته را انتخاب کنيد و روي آن درشت بنويسيم: «هيچ‌کار» و آن روز را فقط براي يکديگر وقت بگذاريم. به تفريح و گردش پرداخته و به سينما و پارک برويم يا با هم به ديدن اعضاي خانواده که دوستشان داريم رفته و سعي کنيم اوقات خوشايند با هم بودن و براي هم وقت گذاشتن را تجربه کنيم.

13- ورزش و پياده روي با هم را فراموش نکنيم.

14- لحظاتي از شب يا روز را به گفت‌وگوي صميمانه با همديگر بگذرانيم.

15- حُسن همسرمان را بيابيم. فقط به دنبال عيب همسرتان نباشيم.

16- خودخواه نباشيم.

17- به جاي توقع داشتن از همسر بيشتر به مسؤوليت‌هاي خود فکر کرده و عمل کنيم.

18- اگر مي‌خواهيم به زندگيمان استحکام ببخشيم و براي همسرمان رفيق نيمه راه نباشيم به نکات زير توجه کنيم:

- فقط به دنبال پيدا کردن عيب‌هاي همسرمان نباشيد به عيب‎هاي خود نيز توجه داشته باشيم و اگر نقايصي وجود دارد برطرف کنيم.

- وقتي مي‌خواهيم حرفي بزنيم، در باره عواقب آن فکر کنيم تا بعد از آن شرمنده و پشيمان نشويم.

19- حدالمقدور سعي کنيم که شام را در کنار يکديگر صرف کنيم. جمع شدن خانواده دور ميز باعث افزايش روابط عاطفي و نزديکي مي‌شود.

20- گاهي جلساتي با حضور همه اعضاي خانواده تشکيل دهيم و با هم صحبت کنيم. فراموش نکنيم هنگام صحبت کردن به چشمان طرف مقابل نگاه کنيم اين امر به ويژه در همسران باعث افزايش مهر و محبت مي‌شود.

21- از تعصبات غيرمنطقي دوري کرده و به همسران خود اجازه دهيم روزي از ماه را در اختيار خود و با دوستانشان يا خانواده‌شان باشد. گاهي اوقات نياز است به اين که هر کس با خود خلوتي داشته باشد بايد به خلوت هم احترام گذاشت و نبايد آرامش اين خلوت به هم بخورد.

22- به همسرمان هديه بدهيم و براي اين کار به دنبال مناسبتي خاص نباشيم هر روز تعطيلي مي‎تواند فرصت مناسبي براي اين ابراز محبت باشد.اين کار به همسرمان نشان مي‎دهيم که به او توجه داريم.

22- ا گر قولي به همسر خود داديم تمام تلاش خود را براي عمل کردن به آن به کار ببنديم.

23- هرگز همسرمان را با ديگران مقايسه نکنيم.

24- در انتخاب همسر قبل از ازدواج به مشترکات خود و همسرمان توجه کنيم مثلاً اگر خياطي ماهر هستيم هرگز همسري را برنگزنيم که از خياطي متنفر باشد.

25- طوري رفتار کنيم که همسرمان باور کند واقعاً دوستش داريم. خواسته ما تأثيرگذار خواهد بود و فرصت‌هاي زيادي را به دست خواهيد آورد.

26- با همسرمان خوب حرف بزنيم و از جملات زيبا استفاده کنيم و به اوبگوييم که دوستش داريم.

27- به همسرمان احترام بگذاريم و برايش اظهار دلتنگي کنيم و آن را به زبان بياوريم و هميشه او را بدرقه و استقبال کنيم.

28- همسرمان را از وضعيت اقتصادي خود آگاه کنيم زيرا با اطلاع از درآمد يکديگر برنامه‌ريزي بهتري خواهيم داشت.

29- هرکدام که توانايي بيشتري در بودجه بندي مخارج و ايجاد توازن در دخل و خرج را داريم مديريت اقتصادي منزل را به عهده بگيريم.

30- براي هر کار خوبي که همسرمان انجام مي‌دهد ارزش قائل شويم تا براي ادامه آن انگيزه لازم را داشته باشد.

ارتباط با کودکان
اگر مي‌خواهيم با کودکانمان ارتباط برقرار کنيم بايد به چند نکته اساسي توجه کنيم:

1- كار با كودك، نياز به داشتن صبر و حوصله فراوان دارد و اين که بتوانيم احساسات خود را کنترل کرده و و از كوره در نرويم.

2- كار با كودك، نياز به خود شناسي و خود آگاهي دارد و بايد بدانيم چه انتظاري از کودک خود داريم پس ابتدا خود را بشناس.

3- بايد به احوال کودک خود دانا باشيم و با مطالعه کتب روان‌شناسي و تعليم و تربيت دانش خود را افزايش دهيم.

4- بايد در آن چه که به کودک خود مي‌گوييم صادق باشيم و به آن چه که مي‌گوييم عمل کنيم (اصل صداقت)

5- بايد داراي ثبات عاطفي باشيم و هر لحظه به حالي در نياييم.. (اصل ثبات)

6- کودکمان را همان گونه که هست بپذيريم.(اصل پذيرش)

7- طوري با بچه‌ها رفتار کنيم که تا خودشان قوانين و دستوراتي را که ما ميخواهيم انجام دهند و رعايت کنند و اين راه حل خوبي است. آنها مي‌خواهند قوانين و دستوراتي را كه بايد رعايت كنند، درك كنند و البته اين راه‌حل خوبي ا‌ست تا خودشان محدوديت‌ها و بايد و نبايدها را در نظر داشته باشند.

8- کودکمان را با كودك ديگر مقايسه نكنيم ، بلكه با خودش مقايسه كنيم و بدانيم كه بطور مطلق هيچ كودكي شبيه كودك ديگر نيست. (اصل فرديت)

9- نبايد نظريات خود را به او تحميل کنيم. بايد اجازه دهيم وقتي مي‌خواهد بازي كند يا كتابي براي خواندن انتخاب مي‌كند، خود اسباب بازي و كتابش را انتخاب كند. (اصل خود تصميم گيري)

10- سعي كنيم با ايجاد فضاي اطمينان بخش، رازدار و محرم اسرار كودك باشيم. (اصل راز داري)

11- در كار كردن با كودك سعي كنيم مساوات و عدالت را رعايت كنيم. نبايد فاکتورهايي چون زيبايي، هوش.... احساساتمان را تحت تاثير قرار دهد و تبعيض قائل شويم و به کودک داراي اين فاکتورها توجه بيش از حد معمول، ابراز داريد.(اصل مهار احساسات)

12- هيچگاه به كودك نگوييم: تو ديگر بچه نيستي؛ زيرا او بزرگ هم نيست و بدين ترتيب با گفتن اين جمله در او ايجاد اضطراب مي‌كند. به جاي همه اين حرف‌ها بهتر است دليل انجام دادن كاري يا انجام ندادن كاري را برايش توضيح دهيم.

13- دوست داشتن يا نداشتن کودک ربطي به درست انجام دادن کارش ندارد؛ اگر كودكي كار نادرستي انجام داد، دليل نا درستي آن كار را برايش توضيح دهيم نه اينكه بگوييم: دوستت ندارم و با اين گفته در او ايجاد نا امني و اضطراب كنيم.

14- بايد بين خود و کودکمان فضايي ايجاد کنيم که او بتواند بتواند آزادانه احساسات خود را باز گو كند.

15- در هر فرصتي با كودکمان صحبت كنيم وارتباط كلامي بر قرار كنيم. همچنين سعي كنيم با فرهنگ لغات كودك آشنا شويم. كودكان سنين پايين را محکم در آغوش بگيريم.

16- نسبت به نياز ها، خواسته ها علاقه‌مندي‌ها و مسائل و مشكلات كودك حساس باشيد و اقدام مناسب به عمل آوريد. مثلا: راستي كتابي را كه دنبالش بودي پيدا كردي؟

17- براي كاهش اضطراب و حفظ ثبات عاطفي د ميان كودكان ، بين مربيان و كليه كساني كه با كودك سرو كار دارند بايستي هماهنگي وجود داشته باشد. ( اصل هماهنگي ميان كليه مربيان تربيتي)

18- در كار با كودك از تعصب و پيش داوري بپرهيزيد و از بر چسب زدن به كودكان خود داري كنيم.

19- به پرسش‌هاي بچه‎ها در صورتي كه پاسخ آن‌ها را مي‌دانيم با صداقت جواب دهيم و در صورتي كه نمي‌دانيم با شهامت بگوييم: «نمي دانم».

20- با هر كودكي مطابق روحيه‌ي او بايد رفتار كرد. پس سعي كنيم روحيه‌ي كودك را بشناسيم.

21- كودك را حتي المقدور در انجام كارهاي مربوط به خودش مشاركت دهيد.

22- ما اگر مي‌خواهيم بزرگسال را بشناسيم نا گزير هستيم كه كودك را بشناسيم.

23- والدين بايد براي رفتار فرزندانشان حدودي را مشخص کنند و اجازه ندهند فرزندان از آن تعدي کنند.

24- والدين بايد ابزار يا موقعيتي را فراهم آورند تا کودک بياموزد در برابر هر عملي، چه نتيجه‌اي در انتظار اوست.

25- به کودکان به جاي دستور، پيشنهاد بدهيم. اين راه بچه‌ها را از اين شانس كه تصميم‌گيري را ياد بگيرند، محروم مي‌كند.

26- تهديد توخالي و پيشنهاد پوشالي دو اشتباه بسيار بزرگ هستند که باعث مي‌شوند شانس تشويق كودك و القاي روحيه همكاري را از کودک بگيريم.

27- به دور از درگيري اقتدار خود را به کودک نشان دهيم. تسليم شدن در مقابل پريشاني و تقلاي كودك، نتيجه خوبي نخواهد داشت. به عنوان پدر و مادر، گاهي بايد خيلي پرطاقت باشيم.

28- مدير باشيم نه ديکتاتور، هرگز سعي نکنيم کودکمان را با زور و اجبار مجبور به اطاعت و فرمانبرداري كنيم، چرا که حتما شكست مي‌خوريم. به جاي اين كه به وظيفه‌مان مانند يك ديكتاتور نگاه كنيم، با وظيفه والدين مانند يك مسئله مديريتي كنار بياييم. در اين صورت زندگي روزمره خانواده‎مان هميشه درگير كشمكش نخواهد بود.

29- بيش از حد مهرباني نکنيم، بچه‌ها طبق غريزه، اين توانايي را دارند كه براي خلاصي از نتيجه كارشان، خواهش و التماس كنند. شايد ساده‌دلانه فكر كنيم هرگز كار قبلي را دوباره انجام نمي‌دهند، اما انجام مي‌دهند! اگر به راحتي در برابر درخواست ملتمسانه كودك، نرم شويم، همه نفوذ و تاثيرمان از دست مي‌رود.

ارتباط با سالمندان
رسول خدا(ص) فرمود: «الشّيخُ فى اَهْلِهِ كالنّبىِ فى اُمّتهِ»؛
پيرمرد در ميان خانواده ‏اش، همچون يك «پيامبر» در ميان امتش است

سالمندان هديه‌هايي الهي هستند و موجب برکت خانه‌، فرصت خدمت به سالمندان را از دست ندهيم.

روشهايي که براي حفظ سلامت روحي براي تمام افراد از جمله سالمندان توصيه مي‌شود و به کار بردن آنها در جهت کاهش تنش هاي روحي ورواني وسازگاري بيشتر فرد موثر است ، عبارتند از:

1- به آن‌ها کمک کنيم که با انجام فرايض ديني به سلامت روحي خود را همچنان سالم نگاه دارند.

2- انجام مرتب فيزيکي مانند پياده‌روي و يا کوه‌پيمايي در روحيه فرد سالمند بسيار موثر خواهد بود.

3- با خوردن مواد غذايي سالم ومغذي مي‌توان افسردگي سالمندي را کاهش داد.

4- سالمند با جايگزين کردن فعاليت‌هاي جديد متناسب با سن به جاي فعاليت‌هاي گذشته مي‌تواند خلاء بازنشستگي را پر نمايد. پرداختن به کارهايي که سالمندان به نوعي در ايام جواني با آن سر و کار داشته و مورد علاقه آنها بوده است، مانند پرورش گل وگياه، نويسندگي، نقاشي، خطاطي، پرداختن به صنايع دستي وکار هاي هنري، تدريس وحتي نگهداري از نوه ها مي‌تواند سالمندان را از احساس پوچي و بيهودگي دور کرده، احساس مفيد بودن را در آن‌ها زنده کند.

5- مشارکت در فعاليت‌هاي انسان دوستانه، ارتباط با انجمن‌ها، حضور در گروه‌ها و داشتن دوستان هم سن تاثير چشمگيري در حفظ شادابي و سازگاري افراد دارد. دادن تعطيلي به افکار، رفتن به طبيعت و ديدن نقاط خوش آب وهوا و ديدن مناظر زيبا به سالمندان کمک مي‌کند از فکرگذشته خارج شده و فقط به زمان حال بينديشند.

6- فرد سالمند نياز به يک هم‌صحبت دارد که با او دردل دل کند و تبادل افکار کند.

7- در مورد هر جابجايي بهتر است که فرد سالمند در جريان تصميم‌گيري‌هاي مربوط به خودش قرار گيرد. اگر نقل مکان افراد سال��ند به مرکز نگهداري سالمندان از روي ميل و رضايت وي صورت گرفته باشد، اثرات سوئي درسلامت آنان نداشته، ولي اگراين تغيير مکان با جبر انجام شده باشد، مطمئنا اثرات منفي به همراه خواهد داشت.

8- کم حرف‌زدن، انزواطلبي و بي‌حوصلگي از مهم‌ترين نشانه‌هاي ايجاد افسردگي است. اطرافيان سالمند در صورت بروز اين حالات در سالمند، بايد به سرعت بيمار را نزد پزشک ببريم تا اين بيماري پنهان، حالت مزمن پيدا نکند.

9- براي ساعات سالمندان برنامه‌ر‌يزي کنيم.

10- سالمندان را تنها نگذاريم، چون تنهايي يکي از عوامل بروز افسردگي، به‌خصوص در افراد مستعد است.

11- به آن ها کمک کنيم در گروه‌هايي عضو شوند که ساعات بيکاري خود را با هم بگذرانند.

12- مطالعه براي پرکردن اوقات بي‌کاري سالمندان بسيار موثر است.

13- اگر سالمند توانايي انجام کاري را دارد بايد به او اجازه بدهيم که آن کار را انجام دهد.

14- هرگز جلوي استقلال سالمند را نگيريم، زيرا نوع رفتار ديگر اعضاي خانواده در روحيات سالمندان بسيار مؤثر است.

15- هيج وقت جلوي صحبت‌کردن آنها را حتي درباره مساله‌اي تکراري نگيريم.

16- درباره حالات و شرايط سالمندي با سالمند خود گفتگو کنيم و او را به صورت منطقي در بروز حالات گوناگون مانند کم‌خوابي و يا محدوديت فعاليت‌ها، قانع نماييم.

17- هرگز سالمندان را محدود نکنيم. اگر خودشان تمايل به انجام کاري دارند، بايد اجازه اجراي آن را به ايشان بدهيم. مي‌توانيم در انجام کارهاي گوناگون با تمايل خود سالمند به او کمک نماييم ولي در کارهاي او دخالت نکنيم.

18- هرگز به حريم خصوصي سالمند وارد نشويم و نظر خود را به او تحميل نکنيم.

19- سالمند را در مشاوره‌هاي خانوادگي خود شرکت داده و نظرات او را جويا شويم.

20- از او بخواهيم تا از خاطرات جواني خودتعريف کند. بدين گونه مي‌تواند رفتار جوانان و فرزندان را بيشتر تحمل کند.

21- براي جلوگيري از تداخل برنامه‌هاي اعضاي خانواده با سالمندان بايد طوري برنامه‌ريزي کنيم که در آن برنامه‌ريزي قسمت‌هاي مشترک را با يکديگر هماهنگ کنند.

آداب معاشرت
1- هميشه مودب باشيم با ادب، برتري خود را به ديگران ثابت کنيم

2- هيچگاه دشنام ندهيم اين کار نشا‌ن‌دهنده آن است که ما قادر نيستيم براي بيان عقايد خود از واژه‌ها و لغات مناسبتري استفاده کنيم و دشنام دادن دليل بر احساس ضعف مي‌باشد

3- خونسردي خود را حفظ کنيم، کار آساني نيست اما به زحمتش مي‌ازرد.

4- هرگز با صداي بلند صحبت نکنيم.

5- به ديگران خيره نشويم اين کار تجاوز به حريم شخصي افراد محسوب مي‌شود.

6- هرگز ميان صحبت ديگران نپريم.

7- به عقايد و احساسات ديگران احترام بگذاريم.

8- وقت شناس باشيم. در ميهماني‌ها و جلسات شغلي و اجتماعي به موقع حضور يابيم و همچنين به موقع محل را ترک کنيم.

9- اسرار زندگي خود و ديگران را فاش نکنيم.

10- هرگز آب دهان خود را در معابر نياندازيم و دست در بيني خود نکنيم. انجام اين کار بهترين حرکت براي اثبات بي‌نزاکتي است.

11- هنگام عبور و مرور چه پياده و چه سواره به حقوق ديگران احترام بگذاريم.

12- به اشتباه ديگران نخنديم.

13- اگر براي صرف غذا در جايي ميهمان هستيم اجازه دهيم تمام ميهمانان حاضر شوند سپس شروع به خوردن کنيم.

14- هنگام گفت وگو در مورد مسايل مالي يا کاري، ثروت يا پست و مقام خود را به رخ نکشيم.

15- هنگام حضور در يک جمع به صورت مکرر به ساعت خود نگاه نکنيم. اين کار يعني من حوصله‌ام سر رفته و دنبال مفري براي فرار مي‌گردم.

16- هنگام راه رفتن فاصله مناسب با ديگران را رعايت کنيم.

17- هميشه از سمت چپ خود حرکت کنيم.

18- اگر همراه ما يک خانم است هميشه تقدم عبور را به او بدهيم.

19- هنگام سوار شدن به وسيله نقليه ابتدا اجازه دهيم خانم‎ها سوار شوند.

20- اگر در تاکسي نشسته‌ايم، رعايت حقوق فرد کناري را بنماييم. طوري بنشينيد که او هم در صندلي به راحتي جاي بگيرد.

21- در ميهماني‎ها، اتوبوس، مترو اگر سالمندي را ديديم حتماً جاي خود را به او بدهيم.

22- هرگز در مکان هاي عمومي سيگار نکشيم.

23- اگر سالمندي را هنگام حمل بار ديديم آن را برايش حمل کنيم.

24- در پياده و سوار شدن از وسايل نقليه به سالمندان و افراد ناتوان کمک کنيم.

25- هميشه همراه‌مان کيسه‌اي داشته باشيم تا زباله‌هاي توليد شده از موارد خوراکي را داخل آن بريزيم و به بيرون پرتاب نکنيم.

26- شهر ما محل زندگي همه ماست.آن را با دست خودمان آلوده نکنيم.

27- هنگام سوار و پياده شدن به وسايل نقليه عمومي از هجوم و فشار دادن خودداري کنيم.

28- هنگام عبور از خيابان‌هاي پر تردد به کسي تنه نزنيم تا با فشار براي خود راه باز کنيم.

29- اگر مجبور بوديم از بين دو نفر عبور کنيم با عذرخواهي آن‌ها را متوجه کنيم که قصد عبور داريم.

30- هميشه لبخند بر لب داشته باشيم.

31- هنگام سلام و احوالپرسي دست طرف مقابل را بفشاريم. بدين‎گونه ارادت خود را به او ثابت کرده‌ايم.

32- اگر دستمان زياد عرق مي‎کند قبل از دست دادن حتماً آن را خشک کنيم.

33- اگر شخصي مايل به دست دادن نيست هرگز با او دست ندهيم.